Joke Alkema
Het blijkt te gaan om Hendrik Warmink, de broer van Gerrit Warmink. We weten dat Hendrik is gesneuveld in Indonesië en daar begraven ligt, maar het volledige verhaal kennen wij niet. En niet alleen onze vereniging heeft interesse, waarschijnlijk is ook de familie Warmink benieuwd naar wat de heer Visser kan vertellen over hun broer en oom.
Weija neemt contact op met de familie. Zij zijn zeker geïnteresseerd in het verhaal van de heer Visser en willen hem graag ontmoeten. Een afspraak is gauw gemaakt en op vrijdag 30 mei troffen beide families elkaar in de Spil.
De heer Visser kon eindelijk zijn herinneringen aan Henk, zoals hij Hendrik kende en het verdriet over zijn overlijden kwijt, “Henk blijft altijd bij je. Hij was een goede vriend”. Hij vond het moeilijk om aan de familie zijn verhaal te doen, voelde zich bijna schuldig dat hij het overleefd heeft en Henk niet. Maar daar is natuurlijk geen sprake van. Dat Henk gesneuveld is en met hem vele anderen, is alleen de schuld van de oorlog. Tsjerk Visser en Hendrik Warmink werden met vele anderen klaargestoomd voor uitzending naar Nederlands-Indië in de Johan van de Korputkazerne in Steenwijk. Daarna kregen ze inschepingsverlof totdat de overtocht zou plaatsvinden en konden ze even naar huis. Na drie weken moesten ze zich dan weer melden bij de Adolf van Nassaukazerne in Zuidlaren.
“De laatste avond voor vertrek naar Indië zaten we met een groepje, waaronder Henk, bijeen op een kamer. Op een gegeven moment werd er op de deur geklopt. “Henk, er is bezoek voor je”, riep een soldaat die de deur had geopend. Henks vader en zuster bleken naar de kazerne in Zuidlaren te zijn gekomen. “Maar ik heb al afscheid genomen”, was Henks eerste reactie. Vervolgens liep hij naar de gang en kwam na een tijdje terug.”
De volgende dag gingen de soldaten met de trein vanuit Vries naar Rotterdam. Daar werden ze ingescheept op de SS Zuiderkruis. De reis duurde zo’n vier weken. Het was een hele belevenis. Visser: “Je zag de hele wereld. Prachtig was het te varen tussen de eilanden door. We maakten een tussenstop in Tandjoeng Priok op Java, de haven van de hoofdstad Batavia. Daar gingen jongens van boord. Het 426ste bataljon infanterie, waar Henk en ik deel van uitmaakten, voer verder. Semarang, ook op Java, was onze eindbestemming. De SS Zuiderkruis had te veel diepgang om af te meren aan de kade in de haven van Semarang. Dus werden we met grote landingsboten van boord gehaald. Henk zat dus bij ons bataljon en is ook in Semarang aan land gegaan.” De nasmaak was echter bitter.
De oorlog was in de laatste fase. Onderhandelingen waren al vergevorderd.
Toen Hendrik net met de Zuiderkruis was vertrokken bleek dat het eigenlijk niet meer nodig was, vertelde Gerrit Warmink. Zijn vader had hem er trouwens van weerhouden. Maar Hendrik vond het laf om niet te gaan en wilde ook zijn vrienden niet in de steek laten. In die tijd had dienstweigering ook consequenties voor jouw toekomst. Een baan in overheidsdienst zat er dan niet meer in.
We gingen dus in Semarang aan land, vervolgt de heer Visser zijn verhaal. “Daar overnachtten we in huisjes die verlaten waren door Nederlandse Indiërs die naar Nederland waren vertrokken. De huisjes lagen op de zogenaamde Gombel, een heuvel met uitzicht op de stad Semarang. Onze verblijven waren in gereedheid gebracht door kwartiermakers die een boot eerder waren gearriveerd”. “De volgende dag moesten we vroeg op om naar het zuiden te gaan, richting Djokjakarta. Het vervoer werd geregeld door Aan- en Afvoertroepen (AAT’s). We reden in kolonne, via Ambaraba en Magelang.
Onderweg stopte het konvooi. We kregen instructie van een of andere hoge pief. “Jongens, jullie moeten rustig blijven als jullie straks onder vuur liggen.” Toen wisten wij wel hoe laat het was.” “In buitenposten rondom Djokja werden we onderverdeeld over groepen soldaten die er al een enkele jaren zaten. “Daar scheidden hun wegen zich. Henk Warmink werd bij een
andere groep ingedeeld dan Tsjerk Visser. Henk was er nog maar vier weken toen hij verongelukte (sneuvelde). Hij was twintig jaar. 18-5-1949 staat als sterfdatum vermeld op het witte kruis. Gerrit Warmink vertelt dat Hendrik met zijn konvooi moest stoppen voor een brug, hij sprong van de vrachtwagen en werd neergeschoten. Hij heeft nog wel 20 minuten geleefd, maar overleed aan zijn verwondingen. De heer Visser was daar niet bij en wist ook niet precies waar en hoe het was gebeurd. Hij is wel bij Henks begrafenis geweest. Henk was een goede vriend van hem. Ze zaten in hetzelfde peloton.
Gerrit Warmink en zijn vrouw en Bé een zus en haar man hebben tijdens een vakantie in Indonesië het graf bezocht en bloemen gelegd. De begraafplaats daar wordt zeer goed onderhouden. De heer Visser had verwacht dat er in Gasselternijveen wel een straat of zo naar Henk was genoemd, maar dat is niet het geval. Een zus van Hendrik stond op het punt te gaan trouwen,
het werd een sobere trouwerij. In de brief die werd ontvangen nadat hij al was overleden wenst hij ze nog een mooie dag toe.
De impact die het verlies van Hendrik heeft gehad op de familie Warmink is nog steeds voelbaar en brengt ook bij hen nu weer veel herinneringen naar boven. De heer Visser is zo’n anderhalf jaar als soldaat in Indonesië geweest. Zij moesten bijvoorbeeld de weg tussen Djokja en de omliggende buitenposten vrijhouden. Ze werden een keer in een hinderlaag gelokt en de kogels vlogen hun om de oren, het was er pikdonker. Dat zijn angstige herinneringen die vooral naarmate hij ouder wordt meer en meer terugkomen. Maar hij is blij dat hij kennis heeft gemaakt met de familie Warmink en zijn herinneringen aan Henk met hen heeft kunnen delen. En dat is wederzijds.